Pamięć na zawołanie

Kluczem do maturalnego sukcesu i zdobycia indeksu jest pamięć. Aby lepiej ją wykorzystać, trzeba najpierw zrozumieć, jak ona działa. Przyda się też parę praktycznych sztuczek, które pomagają w zapamiętywaniu.

Mam słabą pamięć, luki w pamięci, nie mogę liczyć na moją pamięć – słyszymy niejednokrotnie narzekania. Tak, jakby pamięć była bytem zupełnie niezależnym, na który nie mamy bezpośredniego wpływu. To oczywiście nieprawda (poza nielicznymi przypadkami związanymi z nieprawidłowościami w działaniu mózgu). Każdy z nas obdarzony jest pamięcią, tylko nie każdy potrafi z niej i jej zasobów efektywnie korzystać.

Jak to działa
Proces uczenia się i zapamiętywania odbywa się w mózgu. To tutaj informacje pozyskiwane przez nasze zmysły są przez miliony szarych komórek – neuronów – nieustannie przetwarzane, sortowane, zapisywane. To za sprawą połączonych ze sobą neuronów myślimy, mamy świadomość istnienia świata i własnej osoby. Dzięki nim – pamiętamy.

Wiedza, którą kiedyś zdobyliśmy, nie jest zapisana jak w cyfrowych nośnikach pamięci. Wbrew temu co się wielokrotnie mówi, schemat naszej pamięci nie jest podobny do np. pamięci komputerowej. Nasza pamięć przed wszystkim nie jest linearna – każda przyswajana przez nas informacja zapisywana jest w różnych rejonach mózgu. Oznacza to, że nie ma jednego konkretnego adresu, pod którym można znaleźć zapamiętaną konkretną informację. Na przykład gdy uczestniczymy w lekcji, jedna część mózgu zapamięta przekazywaną akurat informację jako scenę, obraz, inna zapisze tembr głosu mówiącego, inna – nasz stan emocjonalny, inna wreszcie to, co się do nas mówi.

Wszystkie te informacje zapisywane są na zasadzie uporządkowanej sieci skojarzeń. By cokolwiek sobie przypomnieć, przechodzimy od skojarzenia do skojarzenia, zmierzając stopniowo do szukanej wiadomości. Mózg jest w stanie organizować pamięć tak, by usprawnić dostęp do istotnych informacji. Im częściej z nich korzystamy, im częściej przecieramy dany szlak w naszej sieci pamięciowej, tym łatwiej możemy wydobywać je z pamięci. To dlatego bardzo ważne są powtórki i utrwalanie wiedzy.

Techniki pamięci
Wiesz już, że mózg zapamiętuje, wyszukuje i przypomina informacje poprzez skojarzenia. Proces ten odbywa się jakby trochę poza nami, bez udziału świadomości. To wpływ ewolucji – to ona wykształciła w nas szczególną zdolność szybkiego kojarzenia zapachów, dźwięków czy obrazów, bo ich szybkie rozpoznanie często ratowało nam życie. Sam tekst zaś, o ile nie jest barwny i pełen np. wykresów, nie ma w sobie bodźców aktywizujących naszą uwagę. Litery tworzące tekst w większości przypadków nie mają takiej mocy, by pobudzić nasz umysł i ciało tak jak np. ryk drapieżnika.
Metody, które skutecznie łączą informacje trudne do zapamiętania (na przykład słowa i cyfry) z tymi, które zapamiętujemy niemalże naturalnie (dźwięk, kolor) to mnemotechniki. Cyceron przypisuje ich stworzenie Symonidesowi z Keos. Ten ostatni przy pomocy skojarzeń pomógł w zidentyfikowaniu wszystkich (!) ofiar katastrofy budowlanej, którą sam cudem przeżył (z sali, w której odbywało się przyjęcie, wyszedł wcześniej niż inni).
Nazwa „mnemotechniki” pochodzi od imienia bogini pamięci – Mnemosyne. Według mitologii greckiej, była to przepiękna i inteligentna córka Uranosa i Gai, matka dziewięciu muz, która wiedząc, co przyniesie przyszłość, ale znając i przeszłość, i teraźniejszość, dała ludziom zdolność pamiętania. Mnemotechnika to sztuka zapamiętywania pewnych informacji poprzez ich kategoryzację i uporządkowanie z zastosowaniem trzech fundamentalnych zasad: asocjacji, wyobraźni i lokalizacji.

Zasady trzy
Asocjacja polega na kojarzeniu, łączeniu ze sobą różnych elementów informacji, które mamy przyswoić. Aby tego dokonać, trzeba odnaleźć lub stworzyć jakiś związek między tymi elementami. Łączy się zatem fragmenty przyswajanego materiału, splatając ich fragmenty, przebudowując, nadając lub zmieniając ich cechy.
Wyobraźnia jest podstawowym czynnikiem wzmacniającym naszą pamięć. Nie bez kozery Einstein podkreślał, że jest ona ważniejsza niż wiedza. Używa się jej m.in. do budowania połączeń między elementami, by skutecznie zastosować jakąkolwiek mnemotechnikę, a więc i trwale zapamiętać. Dzięki wyobraźni jesteśmy w stanie utworzyć tzw. aktywne obrazy. Ich znaczenie dla efektywności procesu uczenia zwiększa się, gdy wyobrażając sobie stosujemy się do następujących reguł:
obrazy zawsze powinny mieć charakter pozytywny – to co przyjemne jest lepiej zapamiętywane; angażujemy wiele zmysłów, próbując równocześnie przenosić jedne wrażenia zmysłowe na inne (synestezja), stosujemy absurdalność i humor, bowiem wydarzenia śmieszne zapamiętywane są samorzutnie, pamiętamy o numerowaniu, ponieważ liczby są doskonale utrwalone w świadomości. Numerowanie mentalnych obrazów równocześnie angażuje lewą (cyfry) i prawą półkulę mózgową (obrazy), co znacznie wzmacnia pamięć, bohaterem obrazów powinieneś być Ty sam – wywołują one wówczas ten rodzaj emocji, który sprzyja zapamiętywaniu, należy uszczegółowiać swoje wyobrażenia, wprawiać je w ruch, w pełnej gamie kolorów, stosować przesadę, wychodzić poza codzienność wyobrażeń – to gwarantuje łatwość przypominania. Lokalizacja w mnemotechnikach oferuje natomiast system mentalnych miejsc, gdzie informacje są „przechowywane”.

A zatem, najpierw kojarzymy ze sobą elementy do zapamiętania, następnie tworzymy z nich aktywne obrazy i zgodnie z założeniem lokalizacji wyznaczamy im określone miejsce.

Jeśli chcesz wiedzieć jak porzucić schemat i poznać 5 praw pamięci wejdź na pełną wersję artykułu klikając TU

KOMENTARZE: